Τετάρτη, 21 Αυγούστου 2013

Στη θάλασσα με τον Cauchy: Μια καλοκαιρινή περιπέτεια του μυαλού.

Κοίτα τώρα πως έρχονται κάποιες φορές τα "πράγματα". Κάθεσαι και απολαμβάνεις τη θέα της θάλασσας, λίγο μετά το κολύμπι και ενώ το μυαλό είναι καθαρό, ανέπαφο ρε αδελφέ (όπως με κόπο προσπαθείς να το πετύχεις) εκεί "τρως" ένα κόλλημα.
Σου καρφώνεται, από το πουθενά, ένα όνομα και αρχίζει να σε ανακατεύει το νου: Cauchy! Τι Cauchy, από που προέκυψε τώρα αυτό; Αναρωτιέσαι. Ξάπλωσε (στην άμμο) θα σου περάσει, σκέφτεσαι, ίσως μπήκε νερό στο αυτί σου. Θα φύγει. Έλα όμως που ο Cauchy κατσικώθηκε και δεν φεύγει παρ' όλες τις προσπάθειες.

Ποιος είναι αυτός; Αρχίζεις το ψάξιμο στο "σκληρό" σου. Ρε συ, ένα θεώρημα του Cauchy, δεν είχες μάθει κάποτε; Αναρωτιέσαι. Στο σχολείο; στο Πανεπιστήμιο; θα σε γελάσω. Σπάσε πλάκα. Και τι έλεγε αυτό το θεώρημα; Άγνωστο. Σκέφτεσαι: Πάντως έχει να κάνει με τα Μαθηματικά! Φως! Άρα ο Cauchy έχει να κάνει με τα Μαθηματικά!

Καλά, αλλά εγώ τι σχέση έχω με τα Μαθηματικά σε αυτό το επίπεδο, που να μου έρχεται το όνομα Cauchy αυθόρμητα στο νου; Έτσι και αλλιώς τα θεωρώ-ζητάω συγχώρεση από τους καλούς μου φίλους τους Μαθηματικούς-θεραπαινίδα της Φυσικής και μόνο σε αυτό το επίπεδο τα αγαπάω (κρυάδες). Επομένως πως ξεφύτρωσε αυτός ο Cauchy; Θα βουτήξω μια ακόμη φορά πριν φύγω από την ακρογιαλιά (λες) και θα μου περάσει, άλλωστε τόσα ενδιαφέροντα θα αναδυθούν, που θα πάει θα μου περάσει. Τρίχες!

Ο Cauchy εγκαταστάθηκε για τα καλά και δεν έλεγε να φύγει, ούτε στη διαδρομή προς το σπίτι, ούτε κάτω από το παγωμένο νερό. Πάντως Γάλλος πρέπει να είναι γιατί τότε μόνο γαλλικά ήξερες, σκέφτεσαι, αν και αυτά για να πιάνεις κουβέντα με Γαλλίδες (μπαγάσα) και όχι για βαριές μελέτες. Άρα έχουμε και λέμε: Cauchy, είναι Μαθηματικός και είναι Γάλλος. Κάτι κάναμε, σκέφτεσαι και πέφτεις για ένα υπνάκο μετά το φαγητό (συνήθεια χρόνων, τι να κάνεις).

Το απόγευμα ο Cauchy είναι πάντα εκεί, στην μέση του μυαλού σου, δεν έφυγε. Με ποια περιοχή των Μαθηματικών σκέφτεσαι μπορεί να έχει σχέση αυτός ο άνθρωπος; Στο ερώτημα αυτό σηκώνεις τα χέρια. Tabula rasa! 

Και τι κάνεις όταν βρίσκεις τα σκούρα στους συλλογισμούς διερεύνησης ενός προβλήματος; Ζητάς βοήθεια από το Internet: Wikipedia! 

Νάτος! Augustin-Louis Cauchy, Βαρώνος ο κύριος. Γεννήθηκε το 1789 στο Παρίσι (όπα, εδώ πέσαμε μέσα) και υπήρξε σπουδαίος Μαθηματικός (άλλο ένα όπα, και εδώ πέσαμε μέσα). Πράγματι (και αυτό καλά το θυμόμουνα) ένα θεώρημα έχει το όνομά του. Εδώ όμως σταματούν οι προϋπάρχουσες!

Πρώτον επειδή δεν έχει μόνο ένα θεώρημα το όνομά του, αλλά πολλά: "Περισσότερες έννοιες και θεωρήματα, από οποιοδήποτε άλλο Μαθηματικό, ονομάστηκαν από το όνομά του", θα γράψει ο Γερμανός Μαθηματικός Hans Freudenthal και θα συμπληρώσει: "μόνο στην ελαστικότητα υπάρχουν 16 (δεκαέξι) έννοιες και θεωρήματα με το όνομα Cauchy".

Δεύτερον: Επομένως (σκέφτεσαι) ο τύπος έχει να κάνει με τη Φυσική. Να μια διαδρομή για μεταφυσικές σκέψεις. Μπα, έτυχε λες και προχωράς, ίσως στο υποσυνείδητο να είναι εγγεγραμμένος-έτσι και αλλιώς τον γνώριζες-από τη Φυσική και απλά δεν τον είχες φέρει σε πρώτο πλάνο. Α! και εκείνο το θεώρημα που γνώριζες; (Αλλάζεις κουβέντα). Ψάχνεις, το βρίσκεις και έχει σχέση με το επικαμπύλιο ολοκλήρωμα στο επίπεδο των μιγαδικών αριθμών για ολομορφικές συναρτήσεις. Αυτό σε πάει πίσω στο Πανεπιστήμιο και κάτι ψιλοφέγγει μέσα σου και θέλει να σε παρασύρει για σχετικό ψάξιμο. Δεν το ενθαρρύνεις, όμως. Το βάζεις για ύπνο.

Αλλά από την άλλη, μήπως είναι η χρονιά γέννησης που συμπαθούσες πάντα, ως χρονιά της Γαλλικής Επανάστασης, που σε έκανε να σου έλθει επισκέπτης στο νου ο Cauchy; Αλλά από που και ως που. Πως το μυαλό έκανε τέτοιο συνδυασμό; Ωχ, (σκέφτεσαι) έτοιμος είμαι να πάρω και πάλι το μονοπάτι των μεταφυσικών συλλογισμών. Θα αντισταθώ, η λογική δεν θα προδοθεί από εμένα.

Ας το ψάξω όμως καλύτερα, ίσως κάτι μπορέσω να βρω. Πότε ακριβώς γεννήθηκε; 21 Αυγούστου του 1789! Όχι ρε ... πούσ(μπιπ)! Τι μέρα έχουμε σήμερα; 21 Αυγούστου! Και αυτό τυχαίο; Αρχίζω να είμαι έτοιμος να παραδοθώ, με έχουν περικυκλώσει οι μεταφυσικοί του Σύμπαντος. Θα αντέξω; 

Αύριο θα δούμε! Άντε και άρχισε να ανατέλλει και η πανσέληνος και δε θέλω να χάσω αυτή την εμφάνιση.

Παρασκευή, 9 Αυγούστου 2013

Συλλαμβάνοντας το φως πριν από ενεργοποίηση της σύντηξης στην καρδιά ενός προ-άστρου

Άντε να κοιμηθείς όταν διαβάζεις και βλέπεις μια εικόνα "δημιουργίας"! 

520 έτη φωτός μακριά από τη Γη, στον αστερισμό του Οφιούχου, σε ένα νέφος από πυκνό αέριο και σκόνη, μια προέκταση του ανθρώπινου ματιού συλλαμβάνει το φως από ένα θερμό συμπύκνωμα υπό βαρυτική κατάρρευση, λίγο πριν ενεργοποιηθεί η διαδικασία της σύντηξης στον πυρήνα του που θα το μετατρέψει σε άστρο. Γύρω του ζώνεται από υλικό που θα μετατραπεί σε "λίγο" σε ένα πλανητικό σύστημα. 

Η εικόνα είναι συγκλονιστική και νομίζω πως θα την συμπεριλάβω σε αυτές τις εικόνες που χρησιμοποιώ για τις διαλέξεις μου.

Πέμπτη, 8 Αυγούστου 2013

Μηνύματα για Νέα Φυσική από το CERN;

Ενώ στην Ελλαδίτσα ψάχνονται ακόμη ποιο σχολείο θα κάνουν και ποιο εξεταστικό σύστημα θα χρησιμοποιούν, τόσο ενδοσχολικά όσο και για το στάδιο μετά το λύκειο, η Φυσική φαίνεται πως ίσως αρχίζει να αλλάζει. Οπότε; Οπότε θα πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι πως κάποια στιγμή θα πρέπει να κάνουμε μια Νέα Φυσική.

Τι με κάνει να το λέω αυτό; 

Πριν πάω για ύπνο το μάτι μου έπεσε στο άρθρο: "Hints of New Physics Detected in the LHC?" και φυσικά δεν μπόρεσα να αντισταθώ στην επιθυμία να το διαβάσω.

Αρχίζει να αποκτά ενδιαφέρον το "παιχνίδι" ...

Όταν μια πρόταση συνάντησης του μαθητή με τη γνώση στηρίζεται από την έρευνα

Ήταν πριν από πολλά χρόνια, αρχές τις δεκαετίας του '90, όταν ξεκίνησα να διαμορφώνω μια νέα πρόταση για την προσέγγιση των Φυσικών Επιστημών, δηλαδή της Φυσικής. Η πρόταση διαμορφωνόταν από τα στοιχεία των ερευνών στην περιοχή της Ψυχολογίας, της Διδακτικής των Φυσικών Επιστημών, της Ιστορίας της Επιστήμης και άλλων συναφών τομέων, αλλά και από την εμπειρία που μέχρι τότε είχε εμπλουτίσει τη δική μου γνώση. 

Ένα από τα πράγματα που διαπίστωσα και το ενέταξα στην πρότασή μου (την ονόμασα PhyLIA, από το Physics Learning by Inquiry Activities) ήταν η απευθείας αλληλεπίδραση του μαθητή με την αντικειμενική πραγματικότητα, όπως αυτή μετασχηματίζονταν μέσω του Πειράματος, χωρίς προηγούμενη συζήτηση ή αναζήτηση για το αντικείμενο. Αυτό σε αντίθεση με την κύρια γραμμή, που ήταν (και δυστυχώς είναι) η προετοιμασία του μαθητή πριν από το σχολείο. Θα επανέλθω σε αυτό το θέμα.

Ο μαθητής, στο Εργαστήριό μου, έρχονταν απευθείας σε επαφή με τα στοιχεία του πειράματος και μετά, μέσω μιας σειράς μετασχηματισμών, οδηγείτο στη γνώση. 

Τι με έκανε να τα θυμηθώ σήμερα αυτά;

που διάβασα στο MindShift, με ημερομηνία δημοσίευσης 17 Ιουλίου 2013. 

Χάρηκα και στεναχωρήθηκα συγχρόνως που ζω στην Ελλάδα.